HSP informatie

In iedere klas zijn er kinderen met HSP, ook al merken leerkrachten dit niet altijd op.

Kinderen met HSP hebben een zeer gevoelig zenuwstelsel. Door dit zeer gevoelige zenuwstelsel nemen ze veel waar van de wereld om hen heen. Kleine details vallen hen op. Je zou het kunnen zeggen dat kinderen een filter hebben om een selectie te maken van welke informatie binnen komt wen welke informatie niet belangrijk is. Bij HSP-ers is dit filter anders van samenstelling. Dit betekent dat bij deze kinderen er dus minder wordt gefilterd voordat het bij hen binnenkomt.
Vergelijk het maar met een zeefje van de zandbak. Wanneer je daar zand in schept uit de zandbak en je gaat zeven, blijven er steentjes en stokjes in het zeefje liggen. Zo werkt het eigenlijk ook bij mensen. Alleen bij hooggevoelige kinderen komt het zand meteen helemaal binnen zonder dat het gezeefd is. Dat houdt in dat er dus veel meer informatie binnen komt dan bij een gemiddeld persoon. Je begrijpt dat dit meer tijd en energie vraagt om dit allemaal te verwerken.
Wanneer er voor een langere periode prikkels blijven binnenkomen, kun je overprikkeld raken. Dit kan ook gebeuren als er in een korte tijd juist heel veel prikkels binnenkomen. Je begrijpt dat overprikkeling dus het grootste probleem is voor hooggevoelige kinderen. Je zou dus kunnen zeggen dat zij  als het ware gevoeligere antennes hebben. Deze zorgen er voor dat zij indrukken dieper en intenser opnemen dan niet minder gevoelige kinderen.

Wanneer hooggevoeligheid niet herkend wordt kan het gedrag van een hooggevoelig kind dat overprikkelt is, door de leerkracht als storend gedrag worden gezien. Deze leerlingen voelen zich op hun beurt niet serieus genomen of onrechtvaardig behandeld. Wellicht is het probleem dat er veel onduidelijkheid bestaat over de term hooggevoeligheid. Mensen denken soms dat het ‘iets van deze tijd is’ of dat je ’erin moet geloven’. Hieronder kun je meer lezen over wat het nu wel is en wat het doet met een kind.

In vakliteratuur kom je verschillende benamingen tegen voor hooggevoelige kinderen. De termen hooggevoelig, hoogsensitief, HSK (Hoog Sensitief Kind) en HSP ( Hoog Sensitieve Persoon) worden gebruikt.  Diverse informatie over hoogsensitiviteit is in een gevoelsmatige of spirituele context geschreven, waardoor een praktische binding zijn met het onderwijs zeer klein lijkt te zijn. Je hoort dan ook vaak dat leerkrachten HSP associëren met zweverigheid of verlegen gedrag. Ze zijn van mening dat een kind er wel overheen groeit. Gelukkig zijn er ook andere leerkrachten die benieuwd zijn maar weten niet goed hoe ze deze kinderen kunnen herkennen.

In vrijwel iedere klas zitten één of meer hoogsensitieve kinderen. Vaak wordt aan andere stoornissen gedacht wanneer kinderen ander gedrag laten zien dan het gangbare. Er is door LiHSK onderzoek gedaan en daaruit blijkt dat er een kans van slechts 11 % is dat bij gedrag van een kind in de klas wordt gedacht aan hooggevoeligheid. Uit het onderzoek van Aron is gebleken dat 15-20% van de mensen deze eigenschap bezit. Het is iets dat met het karakter van een kind te maken heeft. Al onze karaktereigenschappen zijn aangeboren en dus zeer wezenlijke aspecten van ons gedrag. Ze zijn genetisch bepaald en over het algemeen vanaf onze geboorte aanwezig.

Het belangrijkste kenmerk is dat hooggevoelige kinderen voortdurend nadenken over alles wat ze waarnemen. Ze hebben een fijn onderscheidingsvermogen. Ze zijn intuïtief ingesteld en wanneer ze niet uitkijken, krijgen ze een overschot aan prikkels binnen. Ze zien sneller dan anderen wanneer er iets mis is, of mis dreigt te gaan. Ze zijn zorgvuldig en precies. Je kunt dus stellen dat ze alles wat hun systeem binnenkomt op een diep niveau verwerken.

Amerikaans psycholoog Elaine N. Aron heeft onderzoek gedaan en komt tot de volgende kenmerken:

Kenmerken van hooggevoelige kinderen:


Lichamelijk: het fysieke lichaam, inclusief de zintuigen
Emotioneel: gevoelens, omgang met anderen
Mentaal: denken, leren, informatieverwerking
Spiritueel: besef van een zingevende context, die eventueel buiten de grenzen van het direct waarneembare zijn

Bij hoogsensitieve kinderen herkennen we kenmerken uit alle vier categorieën.
De kenmerken staan in relatie tot elkaar en hebben dus vooral betekenis in hun onderlinge samenhang.

Kenmerken op lichamelijk gebied:

• veel zien, kleine veranderingen waarnemen.
• graag ‘langs de kant’ staan om te observeren.
• scherp horen, bijvoorbeeld geluiden snel ‘hard’ noemen.
• geïrriteerd zijn door kleine ongemakken, zoals labeltjes in kleding.
• intens reageren op lichamelijke pijn.
• Subtiele geur- en smaakverschillen onderscheiden.
• gevoelige ogen, bijvoorbeeld licht snel ‘fel’ noemen.

Kenmerken op emotioneel gebied:

• aanvoelen van stemmingen en emoties.
• zich snel zorgen maken.
• toetrekken naar kinderen die enigszins buiten ‘de groep’ vallen.
• behoefte hebben aan een rustige omgeving met niet te veel mensen.
• moeite hebben met veranderende omstandigheden.
• de kwetsbaarheid van anderen zien en begrijpen.
• tijd nodig hebben om aan een nieuwe situatie of omgeving te wennen .
• groot inlevingsvermogen in de gevoelens van anderen.
• niet van verrassingen houden.
• op jonge leeftijd al in staat zijn tot zelfreflectie.
• niet in het middelpunt van de belangstelling willen staan.

Kenmerken op mentaal gebied:

• een goed geheugen hebben.
• voor de leeftijd over een grote woordenschat beschikken.
• snel van de ene gedachte naar de andere associëren .
• diepzinnige vragen stellen.
• eindeloos willen weten ‘waarom’.
• resultaten van rekenen blijven achter bij de rest van de vakken.
• een goed gevoel voor vreemde talen hebben, maar die graag in de praktijk leren via gesprekken (liever dan uit een boekje).
• kennis op school niet letterlijk willen/kunnen reproduceren, maar liever creatief toepassen .
• moeite hebben met structureren en organiseren.
• een hekel hebben aan oefenen en herhalen.
• dichtklappen of zenuwachtig worden bij feitelijke, gesloten vragen.
• liever belevend lezen dan begrijpend lezen.

Kenmerken op spiritueel gebied:

• eigen wijsheid, heel gericht de eigen weg volgen.
• vol levenslust, heel blij en enthousiast kunnen zijn.
• zeer hechten aan de waarheid.
• gericht zijn op liefde en vrede.
• diep nadenken over levensvragen.
• sterke binding hebben met de natuur (planten, dieren).
• blijk geven van respect voor het leven en voor andere mensen.
• wat tegenover elkaar staat tot harmonie (willen) brengen (‘mediator’).

Sommige kinderen laten paranormale of spirituele kenmerken zien.
Deze kenmerken zijn niet kenmerkend voor alle hoogsensitieve kinderen, maar kunnen bij enkele van hen wel overduidelijk aanwezig zijn:

• geesten of entiteiten ervaren.
• communiceren met elfjes, kabouters etc..
• telepathische vermogens bezitten.
• gebeurtenissen voorzien.
• licht en kleuren (aura’s) waarnemen.
• herinneringen aan vorige levens hebben.

 

Uit wetenschappelijke verklaringsmodellen van Aron blijkt dat mensen met een zeer actief ‘gedrag remmend systeem’ hooggevoelig zijn. Hun rechterhersenhelft van het denkende deel van de hersenen ( de frontale cortex) is extra krachtig en actief. Voor hoogsensitieve personen is de drang tot ” stoppen en checken” waarschijnlijk sterker, doordat ze in een situatie zo veel informatie te verwerken krijgen.
Als je dit weet, is het te begrijpen waarom hooggevoelige kinderen in de klas om een eigen benaderingsmethode kunnen vragen. De meeste kinderen willen namelijk meteen in actie komen, hooggevoelige kinderen hebben vaak wat meer tijd nodig. Zij wegen eerst vele mogelijkheden tegen elkaar af, voor zij met het werk kunnen starten.

Het is vanzelfsprekend dat ieder kind binnen het onderwijs benaderd wordt als een individu en kan leren op een manier die voor hem of haar het beste werkt. Kinderen mat HSP vormen daarbij geen uitzondering. Bovendien is het belangrijk om niet uitsluitend in hokjes te denken en dus geen uitzonderingen te maken wanneer dat niet nodig is.

Hooggevoeligheid is een aangeboren karaktertrek. Wanneer deze onderkent wordt door de leerkracht en het kind hoeft het geen problemen op te leveren, maar het vraagt wel aandacht. Wanneer leerkrachten zich bewust zijn van deze kinderen en er ook naar handelen, zal ook voor deze kinderen een beter pedagogisch klimaat ontstaan binnen de school.

Kinderen zijn heel goed in staat om aan te geven wat zij nodig hebben op school. Wat vooral belangrijk is dat zij zich veilig voelen in de klas en bij de leerkracht, rustig hun werk kunnen doen en duidelijkheid hebben over de taken die van hen verwacht worden. Wanneer er door leerkrachten een vermoeden van hooggevoeligheid bij kinderen bestaat, kunnen zij natuurlijk met het kind en/of de ouders in gesprek gaan. Een test om een idee te krijgen, is te vinden door op deze link te klikken.