HSP informatie

In iedere klas zijn er kinderen met HSP, ook al merken leerkrachten dit niet altijd op.

Hooggevoelige mensen hebben een zeer gevoelig zenuwstelsel. Zij hebben als het ware fijnere antennes, wat er voor zorgt dat zij indrukken dieper en intenser opnemen dan niet sensitieve kinderen.

Bij deze kinderen/personen wordt dus minder gefilterd en komt dus meer informatie binnen dan bij een gemiddeld persoon. Het is dan ook niet gek dat dit meer tijd en energie vraagt om dit allemaal te verwerken.
Wanneer er gedurende een langere tijd of op een hogere frequentie prikkels blijven binnenkomen raken zij overprikkeld. En laat dit nu juist het grootste probleem zijn voor hooggevoelige kinderen.

Wanneer hooggevoeligheid niet herkend wordt kan het gedrag van een hooggevoelig kind dat overprikkelt is, door de leerkracht als storend gedrag worden gezien. Deze leerlingen voelen zich op hun beurt niet serieus genomen of onrechtvaardig behandeld. Wellicht is het probleem dat er veel onduidelijkheid bestaat over de term hooggevoeligheid. Mensen denken soms dat het ‘iets van deze tijd is’ of dat je ’erin moet geloven’. Hieronder kun je meer lezen over wat het nu wel is en wat het doet met een kind.

In vakliteratuur kom je verschillende benamingen tegen voor hooggevoelige kinderen. De termen hooggevoelig, hoogsensitief, HSK (Hoog Sensitief Kind) en HSP ( Hoog Sensitieve Persoon) worden gebruikt. Het begrip ‘hoogsensitief’ is relatief nieuw. Veel informatie over hoogsensitiviteit is in een gevoelsmatige of spirituele context geschreven, waardoor het lijkt weinig praktische binding te zijn met het onderwijs. Veel leerkrachten associëren het begrip dan ook met zweverigheid of verlegen gedrag ‘waar een kind wel overheen groeit’, andere leerkrachten zijn benieuwd maar weten niet goed hoe ze deze kinderen kunnen herkennen.

In vrijwel iedere klas zitten één of meer hoogsensitieve kinderen. Uit onderzoek van LiHSK blijkt dat er een kans van slechts 11 % is dat bij gedrag van een kind in de klas wordt gedacht aan hooggevoeligheid. Uit het onderzoek van Aron is gebleken dat 15-20% van de mensen deze eigenschap bezit. Het is iets dat met het karakter van een kind te maken heeft. Al onze karaktereigenschappen zijn aangeboren en dus zeer wezenlijke aspecten van ons gedrag. Ze zijn genetisch bepaald en over het algemeen vanaf onze geboorte aanwezig.

Het belangrijkste kenmerk is dat hooggevoelige kinderen voortdurend nadenken over alles wat ze waarnemen. Ze hebben een fijn onderscheidingsvermogen, zijn intuïtief ingesteld en raken snel overvoerd door een teveel aan prikkels. Ze zien sneller dan anderen wanneer er iets mis is, of mis dreigt te gaan. Ze zijn zorgvuldig en precies. Ze verwerken alles wat hun systeem binnenkomt op een diep niveau.

Amerikaans psycholoog Elaine N. Aron heeft onderzoek gedaan en komt tot de volgende kenmerken:

Kenmerken van hooggevoelige kinderen:

(meer…)

Overprikkeld

Hooggevoelige kinderen hebben een zeer gevoelig zenuwstelsel.

Dit betekent dat bij deze kinderen er dus minder wordt gefilterd voordat het bij hen binnenkomt.
Vergelijk het maar met een zeefje van de zandbak. Wanneer je daar zand in schept uit de zandbak en je gaat zeven, blijven er steentjes en stokjes in het zeefje liggen. Zo werkt het eigenlijk ook bij mensen. Alleen bij hooggevoelige kinderen komt het zand meteen helemaal binnen zonder dat het gezeefd is. Dat houdt in dat er dus veel meer informatie binnen komt dan bij een gemiddeld persoon. Je begrijpt dat dit meer tijd en energie vraagt om dit allemaal te verwerken.
Wanneer er voor een langere periode prikkels blijven binnenkomen, kun je overprikkeld raken. Dit kan ook gebeuren als er in een korte tijd juist heel veel prikkels binnenkomen. Je begrijpt dat overprikkeling dus het grootste probleem is voor hooggevoelige kinderen.

 

Hieronder geef ik enkele tips die je bij overprikkeling kunt uitvoeren

  • Het belangrijkste is dat je weer gaat aarden ook wel gronden genoemd.
    Dat kun je o.a. doen door gebruik te maken van buikademhaling. Leg je hand op je buik en laat door middel van diep adem te halen je hand naar voren en weer terug gaan.
    Concentreer je op je ademhaling en op je voeten. Beweeg je tenen als je iets spannend vindt of als je weer uit je hoofd wil komen. Dat brengt ons bij het volgende puntje
  • Ben je bewust van je houding.
    Je houding kan je helpen om je beter te voelen maar ook om je minder goed te voelen. Wanneer je houding goed is, kun je je prikkels beter verwerken. Wanneer je je voeten stevig op de grond zet, kun je beter aarden en kan energie beter door je lichaam stromen. Zorg dat je je voetzolen goed voelt (je gewicht goed verdeeld over je voeten) en dat je je knieën niet op slot zet dus licht gebogen.
    Wanneer je rechtop staat, straal je meer zelfvertrouwen uit dan wanneer je je schouders laat hangen. Wanneer je speelt met je houding kun je je ook beter gaan voelen omdat je je bewust bent van welke houding je aanneemt.
  • Je kunt knuffelen met iemand die je dierbaar is. Dit kan een mens maar ook een dier zijn. Wanneer zij op een ontspannen manier door je haren friemelen of je masseren kan dit ontspannend en rustgevend werken.
    Het ontvangen van een Acces Bars behandeling is ook heerlijk rustgevend.
  • Je kunt gaan douchen.
    Dit kan letterlijk door onder een douche te stappen maar je kunt het je ook voorstellen dat je onder een douche staat. Dan visualiseer of fantaseer je dat het water over je lijf stroomt en alles wat je te veel aan prikkels hebt meegekregen in het douche-putje met het water verdwijnt.
  • Zorg dat je gezond eet en drinkt.
    Wanneer je gezond eet en drinkt krijg je de juiste voedingsstoffen binnen. Wellicht is er wel een voedingsstof waar je op reageert en daar juist rustiger of drukker van wordt.
    Wanneer je voldoende water drinkt, kan het water afvalstoffen meenemen en die plas je dan weer gewoon uit. (Ze zeggen niet voor niets dat je veel water moet drinken.)
  • Bewaak je persoonlijke ruimte
    Hiermee bedoel ik dat je iets creëert om jouw energie bij jou te houden en energie van anderen niet zo heftig bij je binnen te laten komen. Dit kun je op verschillende manieren doen. Je kunt je voorstellen dat je in een bubbel zit en dat anderen niet door de bubbel heen kunnen komen. Of je hebt een tropisch eiland waar je op staat en de anderen staan op hun eilandjes in de oceaan en kunnen dus niet meteen bij jouw eiland komen. Ook zijn er kinderen die zich voorstellen dat ze een magische jas aan doet die hen kan helpen.
  • Praat met iemand over waarom je je niet fijn voelt of waarom je te veel prikkels binnen hebt gekregen.
    Misschien kan hij of zij je helpen om er iets aan te doen. Of als je alleen een luisterend oor wil, kun je dat ook aangeven.
  • Dagboek
    Wanneer je niemand hebt waar je je gedachten mee wil delen kan het je ook helpen om je gedachten en gevoelens op te schrijven. Er wordt wel eens gezegd dat je het van je af moet schrijven. Dat doe je door alles op te schrijven. Op die manier kan het gebeuren dat je je al beter gaat voelen. Maar ook dat je dierbare herinneringen kunt bewaren en later nog eens terug lezen.
    Schrijf ook dingen op die je niet wil vergeten of waar je je zorgen over maakt. Op die manier kun je je hoofd even voor andere dingen gebruiken en kun je je dagboek erbij pakken als je er zelf bewust voor kiest om er weer aan te denken.
    En een dagboek betekent niet dat je er iedere dag in hoeft te schrijven, je kunt er in schrijven op een dag dat je het nodig hebt.
  • Stop oordopjes/propjes in oren als je heel gevoelig bent voor geluiden
    Dat geldt voor zowel harde als zachte geluiden. Want ook aan zachte geluiden kun je je storen.
  • Even chillen, relaxen of ontspannen
    Het is belangrijk om op tijd even rustig aan te doen. Op die manier geef je je lichaam de kans om al je opgedane prikkels te verwerken. Hoe je dat dat doet is heel persoonlijk. Sommige kinderen willen lekker in het gras liggen of juist in een hangmat. Andere kinderen willen muziek luisteren. Weer andere kinderen willen juiste even lekker de natuur in of samen zijn met een huisdier. Ontspannen kun je op diverse manieren doen.
    Denk maar eens aan:

    • Maak tijd vrij om te mediteren of te visualiseren
    • Teken of kleur een mandala
      Het inkleuren of intekenen van mandala’s maakt dat je rustig wordt.
      Het zorgt ervoor dat je je beter kunt afsluiten voor prikkels van buiten en je kunt je weer beter concentreren. Lees meer over mandala’s door op de link te klikken.
    • Even lachen of gekke bekken trekken maakt je hoofd leeg en ontspant je hele lijf.
      Wist je dat gapen, niezen of boeren manieren zijn om spanning kwijt te raken?
    • Buitenspelen of sporten helpt!
      Door je lichamelijk in te spannen kun je je hoofd ontspannen.
    • Doe Yoga-oefeningen

Nog meer tips?
Kijk dan in dit boek: