Kinderen met HSP

Tips voor hooggevoelige kinderen

Als je hooggevoelig bent, neem je veel waar. Het kan het zijn dat al je gedachten, gevoelens en gewaarwordingen de hele tijd door elkaar ritselen. Je wordt dan opgewonden of juist heel moe. Het is dan ook logisch dus dat je meer tijd en rust nodig hebt om al deze indrukken te verwerken. Om de indrukken te kunnen verwerken moet je je af en toe kunnen terugtrekken om je te kunnen afsluiten van je alles om je heen.

Soms ben je misschien zelfs te moe om te slapen of wordt je in plaats van heel slaperig juist heel druk. Je bent niet meer te stoppen en je slaap/waak-ritme raakt helemaal in de knoop. Het is belangrijk dat je zo nu en dan een pauze neemt en je afvraagt of je misschien aan rust toe bent.

Wanneer je voelt dat het binnen in jezelf te druk is geworden, zonder je dan even af: zoek een rustige plekje op of ga even naar buiten. Het beste is om even de natuur in te gaan. Ga eens lekker op het gras zitten, bij een plant of en boom en laat alles even van je afglijden.

Als je even niets doet, wordt het vaak druk in je hoofd met al je gedachten. Het lijkt alsof het nooit stil is. Daar kun je ook moe en rusteloos van worden. Een korte meditatie kan je helpen om even rust te krijgen in je hoofd. Er zijn heel veel verschillende meditaties die je kunt doen. Lees hierover meer op de pagina over meditaties.

Om te rusten en dan bedoel ik echt tot rust komen, zijn veel mogelijkheden. Dus kijk maar eens wat het beste bij jou past.

Tips die je kunnen helpen om een overgevoelige reactie voor te zijn:

  • Eet regelmatig
    Het is voor hoogsensitieve mensen extra belangrijk dat je rustig en regelmatig eet. Dan kan je voedsel beter verteren en heb je minder kans op vervelende buikkrampen.
  • Drink voldoende
    Onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen beter opletten in de klas als ze tijdens de les regelmatig wat water mogen drinken.
  • Rust door ademhaling
    Wanneer je bewust ademt, ben je meer bewust van jezelf. Je ademhaling vormt als het ware de brug tussen denken en voelen.
  • Baas over je gedachten
    Soms lijkt het alsof anderen heel veel van je verwachten zonder dat ze dat daadwerkelijk doen. Wanneer je zelf perfectionistisch bent, zet je jezelf heel erg onder druk. Je kunt jezelf anders leren denken. Nu kosten je gedachten je veel energie. Je moet ze omzetten zodat ze je juist energie/kracht geven. Op die manier kun je de druk die je ervaart heel wat verlichten.
  • Laat los
    Dingen veranderen. Dat is zelfs nodig en hoort bij het leven.
  • Ga eens lekker dagdromen
    Je fantasie kan je helpen om juist heel rustig te worden.
  • Meditatie
    Mediteren is niet zomaar wat wegdromen. Wanneer je mediteert, betekent dat je klaarwakker bent, niets hoeft te doen en je zo rustig voelt dat je je nergens aan stoort.
  • Zeg “stop” 
    Zeg stop tegen de dingen waar je mee bezig bent en ga even iets anders doen.
  • Lach!
    Als je lacht, ontspan je. Stel je in moeilijke situaties iets voor wat jou aan het lachen kan maken. Bijvoorbeeld dat een boze persoon een aap op zijn schouder heeft die gekke bekken trekt.
  • Dagboek
    Door een dagboek bij te houden, krijg je inzicht in wanneer je je slecht/goed voelt en voor hoelang.
  • Agenda
    Daarin schrijf je wat je moet, wilt en mag doen en durf te schrappen als het te druk dreigt te worden.
  • Beweeg
    Als je beweegt, komen er stoffen vrij in je lichaam die je blij maken. Als je fijn gesport hebt, zijn niet alleen die stoffen vrijgekomen, maar je bent beslist ook te moe om nog te piekeren.
  • Gooi alles eruit
    Gooi alle opgekropte emoties eruit. Als je lucht hebt gegeven aan je boosheid, voel je misschien dat er veel verdriet zit. Een potje huilen kan dan veel goed doen.
  • Neem een heerlijk bad
    ’s Avonds een warm bad of warme douche zorgt voor een heerlijke nachtrust.
  • Ben creatief
    Soms heb je iets nodig om je zinnen te verzetten.
  • Ruim op 
    Houdt alleen de dingen die je blij maken. Je zult merken dat door deze grote schoonmaak ook je gedachten en gevoelens opruimen.
  • Pieker alleen als het echt helpt
    Zorgen maken is niet erg, als je er maar niet wakker van ligt. Wanneer je je zorgen maakt, bedenk dan eerst even of je zelf iets aan de situatie kunt veranderen. Kun je iets doen, doe dat. Maar kun je er niets aan veranderen, heeft het ook geen zin om er nog langer over te piekeren.
    Door je piekergedachten te parkeren komt er ook ruimte vrij voor je intuïtie. Intuïtie helpt je spontaan oplossingen te vinden, tenminste voor de problemen waar jij wel iets aan kunt doen.
  • Draag je lievelingskleren
    Wanneer je kleding draagt waar je je fijn in voelt, voel je je ook fijner.

Raak je toch overprikkeld dan heb ik een heleboel tips voor je!

Boekentips:

Kenmerken HSP

Bij hoogsensitieve kinderen herkennen we kenmerken uit alle vier categorieën.

De kenmerken staan in relatie tot elkaar en hebben dus vooral betekenis in hun onderlinge samenhang.
Kenmerken van hooggevoelige kinderen :

Lichamelijk: het fysieke lichaam, inclusief de zintuigen
Emotioneel: gevoelens, omgang met anderen
Mentaal: denken, leren, informatieverwerking
Spiritueel: besef van een zingevende context, eventueel vallend buiten de grenzen van het direct waarneembare.

Kenmerken op lichamelijk gebied:

• veel zien, kleine veranderingen waarnemen.
• graag ‘langs de kant’ staan om te observeren.
• scherp horen, bijvoorbeeld geluiden snel ‘hard’ noemen.
• geïrriteerd zijn door kleine ongemakken, zoals labeltjes in kleding.
• intens reageren op lichamelijke pijn.
• Subtiele geur- en smaakverschillen onderscheiden.
• gevoelige ogen, bijvoorbeeld licht snel ‘fel’ noemen.

Kenmerken op emotioneel gebied:

• aanvoelen van stemmingen en emoties.
• zich snel zorgen maken.
• toetrekken naar kinderen die enigszins buiten ‘de groep’ vallen.
• behoefte hebben aan een rustige omgeving met niet te veel mensen.
• moeite hebben met veranderende omstandigheden.
• de kwetsbaarheid van anderen zien en begrijpen.
• tijd nodig hebben om aan een nieuwe situatie of omgeving te wennen .
• groot inlevingsvermogen in de gevoelens van anderen.
• niet van verrassingen houden.
• op jonge leeftijd al in staat zijn tot zelfreflectie.
• niet in het middelpunt van de belangstelling willen staan.

Kenmerken op mentaal gebied:

• een goed geheugen hebben.
• voor de leeftijd over een grote woordenschat beschikken.
• snel van de ene gedachte naar de andere associëren .
• diepzinnige vragen stellen.
• eindeloos willen weten ‘waarom’.
• resultaten van rekenen blijven achter bij de rest van de vakken.
• een goed gevoel voor vreemde talen hebben, maar die graag in de praktijk leren via gesprekken (liever dan uit een boekje).
• kennis op school niet letterlijk willen/kunnen reproduceren, maar liever creatief toepassen .
• moeite hebben met structureren en organiseren.
• een hekel hebben aan oefenen en herhalen.
• dichtklappen of zenuwachtig worden bij feitelijke, gesloten vragen.
• liever belevend lezen dan begrijpend lezen.

Kenmerken op spiritueel gebied:

• eigen wijsheid, heel gericht de eigen weg volgen.
• vol levenslust, heel blij en enthousiast kunnen zijn.
• zeer hechten aan de waarheid.
• gericht zijn op liefde en vrede.
• diep nadenken over levensvragen.
• sterke binding hebben met de natuur (planten, dieren).
• blijk geven van respect voor het leven en voor andere mensen.
• wat tegenover elkaar staat tot harmonie (willen) brengen (‘mediator’).

 

Sommige kinderen geven blijk van paranormaal-spirituele kenmerken.

Deze kenmerken zijn niet karakteristiek voor alle hoogsensitieve kinderen, maar kunnen bij enkele van hen wel overduidelijk aanwezig zijn:

• geesten of entiteiten ervaren.
• communiceren met elfjes, kabouters etc..
• telepathische vermogens bezitten.
• gebeurtenissen voorzien.
• licht en kleuren (aura’s) waarnemen.
• herinneringen aan vorige levens hebben.

HSP informatie

In iedere klas zijn er hooggevoelige kinderen in de klas, ook al merken leerkrachten dit niet altijd op.

Hooggevoelige mensen hebben een zeer gevoelig zenuwstelsel. Zij hebben als het ware fijnere antennes, wat er voor zorgt dat zij indrukken dieper en intenser opnemen dan niet sensitieve kinderen.

Bij deze kinderen/personen wordt dus minder gefilterd en komt dus meer informatie binnen dan bij een gemiddeld persoon. Het is dan ook niet gek dat dit meer tijd en energie vraagt om dit allemaal te verwerken.
Wanneer er gedurende een langere tijd of op een hogere frequentie prikkels blijven binnenkomen raken zij overprikkeld. En laat dit nu juist het grootste probleem zijn voor hooggevoelige kinderen.

Wanneer hooggevoeligheid niet herkend wordt kan het gedrag van een hooggevoelig kind dat overprikkelt is, door de leerkracht als storend gedrag worden gezien. Deze leerlingen voelen zich op hun beurt niet serieus genomen of onrechtvaardig behandeld. Wellicht is het probleem dat er veel onduidelijkheid bestaat over de term hooggevoeligheid. Mensen denken soms dat het ‘iets van deze tijd is’ of dat je ’erin moet geloven’. Hieronder kun je meer lezen over wat het nu wel is en wat het doet met een kind.

In vakliteratuur kom je verschillende benamingen tegen voor hooggevoelige kinderen. De termen hooggevoelig, hoogsensitief, HSK (Hoog Sensitief Kind) en HSP ( Hoog Sensitieve Persoon) worden gebruikt. Het begrip ‘hoogsensitief’ is relatief nieuw. Veel informatie over hoogsensitiviteit is in een gevoelsmatige of spirituele context geschreven, waardoor het lijkt weinig praktische binding te zijn met het onderwijs. Veel leerkrachten associëren het begrip dan ook met zweverigheid of verlegen gedrag ‘waar een kind wel overheen groeit’, andere leerkrachten zijn benieuwd maar weten niet goed hoe ze deze kinderen kunnen herkennen.

In vrijwel iedere klas zitten één of meer hoogsensitieve kinderen. Uit onderzoek van LiHSK blijkt dat er een kans van slechts 11 % is dat bij gedrag van een kind in de klas wordt gedacht aan hooggevoeligheid. Uit het onderzoek van Aron is gebleken dat 15-20% van de mensen deze eigenschap bezit. Het is iets dat met het karakter van een kind te maken heeft. Al onze karaktereigenschappen zijn aangeboren en dus zeer wezenlijke aspecten van ons gedrag. Ze zijn genetisch bepaald en over het algemeen vanaf onze geboorte aanwezig.

Het belangrijkste kenmerk is dat hooggevoelige kinderen voortdurend nadenken over alles wat ze waarnemen. Ze hebben een fijn onderscheidingsvermogen, zijn intuïtief ingesteld en raken snel overvoerd door een teveel aan prikkels. Ze zien sneller dan anderen wanneer er iets mis is, of mis dreigt te gaan. Ze zijn zorgvuldig en precies. Ze verwerken alles wat hun systeem binnenkomt op een diep niveau.

Kenmerken van hooggevoelige kinderen:

(meer…)

Overprikkeld

Hooggevoelige kinderen hebben een zeer gevoelig zenuwstelsel.

Bij deze kinderen/personen wordt dus minder gefilterd en komt dus meer informatie binnen dan bij een gemiddeld persoon. Het is dan ook niet gek dat dit meer tijd en energie vraagt om dit allemaal te verwerken.
Wanneer er gedurende een langere tijd of op een hogere frequentie prikkels blijven binnenkomen raken zij overprikkeld. En laat dit nu juist het grootste probleem zijn voor hooggevoelige kinderen.

Hieronder geef ik enkele tips die je bij overprikkeling in de klas kunt uitvoeren

  • Ga bewust ademen door middel van buikademhaling.
  • Energiebaan borstelen
    Energiebanen zijn energiestromen in ons lijf die je niet kunt zien. Vergelijk het maar met riviertjes die ervoor zorgen dat overal in ons lijf genoeg energie is. Als je energie stroomt, zul je je fit voelen.
  • Drukpuntmassage
    Wanneer je merkt dat je er niet meer bij kunt blijven, is er een trucje om je weer even op te frissen.
    Beweeg met je voeten om je schoenen. Span je billen eens aan en laat ze weer los of duw je tong tegen je gehemelte.
    Niemand heeft in de gaten dat je dit doet en je lichaam wordt weer wakker.
    Een andere truc is de randen van je oren uit te rollen. Leg je vingers achter je oren en rol met je duimen je oren uit, van boven naar beneden. Trek eens wat aan je oren en trek je oorlelletje naar beneden. Ook dit maakt je weer wakker en valt niet echt op.
  • Voer een gesprekje met iemand bij wie jij je fijn voelt
  • Stop oordopjes/propjes in oren als je last hebt van geluid wat te heftig binnenkomt.
  • Water drinken
    Drink één of twee glazen water. Daar frist je hoofd van op.
    Wellicht is het mogelijk om tussen de lessen door ook wel even een glas drinken.
    Onderzoek heeft aangetoond hoe belangrijk het is om genoeg water te drinken. Water kan – in tegenstelling tot andere dranken – direct opgenomen worden door het lichaam. Dat kost geen extra energie en is goed voor het gehele systeem. Het bevordert gezonde chemische processen in het lichaam, maar zorgt ook voor een goede geleiding van de zenuwimpulsen via het zenuwstelsel. Dat is nodig voor optimale samenwerking tussen beide hersenhelften en coördinatie met het lichaam (ogen en oren, handen en voeten).
  • Neem even tijd om te mediteren of te visualiseren
  • Teken of kleur een mandala
    Het inkleuren of intekenen van mandala’s maakt dat je rustig wordt. Je kunt je daarna beter concentreren en het helpt je om je af te sluiten voor de buitenwereld. Lees meer over mandala’s door op de link te klikken.
  • Stevig staan/zitten/lopen
    Een goede houding helpt om je meer te ontspannen en rustiger te voelen. Wanneer je op een juiste manier staat, zit of loopt, kan energie beter doorstromen. het beschermt je beter tegen prikkels waardoor je beter kunt nadenken en je hebt meer energie. Je voelt je rustiger en je hebt meer zelfvertrouwen. Je staat letterlijk steviger in je schoenen.
  • Vraag aan iemand of hij/hij je rug, je nek of je voeten wil masseren.
    Op die manier kun je even ontspannen.
  • Ontspannen op een rustige plek.
    Thuis kun je je bed gaan liggen en naar een muziekje luisteren om zo heerlijk te ontspannen. Misschien is er op school ook wel een plekje waar je je even heerlijk terug mag trekken.
  • Bescherm je Plek
    Een goede plek kan meehelpen om minder last te hebben van de drukte om je heen. Bedenk dat voor je naar een volle ruimte gaat je een denkbeeldige jas aan doet die alle prikkels van anderen afweert.
  • Springen/stampen op de grond, dansen swingen.
    Lekker gek doen met je lijf al dan niet op muziek, maakt je hoofd leeg en ontspant je hele lijf.
    Gapen, niezen of boeren zijn manieren om spanning kwijt te raken.
  • Buiten bewegen kan je hoofd helemaal leeg maken.
    Daarom is buitenspelen dus zo belangrijk!
  • Ga onder een heerlijke douchestraal staan.
    Dit kun je doen als je thuis bent. Bedenk dat alle vervelende gedachten en gevoelens aan het water blijven kleven en door het doucheputje verdwijnen. Wanneer je geen echte douche tot je beschikking hebt, kun je dit ook doen door middel van visualisatie. Door je voor te stellen dat je onder een net-alsof-douche staat waar veel licht uit komt. Dit licht stroomt door en over je lichaam en zorgt ervoor dat alles in je lijf en hoofd weer licht en helder voelt.
    In de klas of als je geen tijd hebt om te douchen kan het ook helpen om je polsen onder de kraan te doen. Wanneer je het water een minuut over je polsen laat stromen, geeft dat een heerlijk fris gevoel in je hoofd.
  • Geheime-gedachten-boekje
    Nare en leuke gevoelens kun je ook van je af schrijven. Wanneer je alles wat je denkt en voelt in jouw geheime-gedachten-boekje op schrijft, hoef je er niet meer aan te denken en dat kan opluchten.
  • Doe Yoga-oefeningen

 

Soms is de overprikkeling heel specifiek op bepaalde zintuigen.

Hieronder enkele tips per zintuig

  • Wat te doen als je ogen te veel zien?
    • Als je last heb van (te) veel zonlicht kun je een zonnebril op zetten.
    • Als je nare beelden blijft zien, kan het verstandig zijn om niet meer naar spannende en verdrietige films of het jeugdjournaal te kijken. Wanneer je toch iets naars gezien hebt en je krijgt het beeld niet uit je hoofd zijn er een aantal dingen die je kunt doen.
    • Praat erover met iemand bij wie jij je fijn voelt, dat kan al opluchten
    • Maak met je gedachten het nare beeld dat je voor je ziet heel klein. Net zo lang totdat je denkt dat het klein genoeg is en je er rustiger naar kunt kijken.
    • Als je snel afgeleid bent in de klas, kun je aan je juf of meester vragen of er een scherm om je tafel gezet kan worden als jullie een opdracht moeten maken. Of dat je je boek rechtop mag zetten.

 

  • Wat te doen als je oren te veel horen?
    • Als je last hebt van veel geluid in de klas kun je aan je juf of meester vragen of je een koptelefoon mag opzetten als jullie een opdracht moeten maken. Of oordopjes in mag doen.
    • Als je naar een groot feest gaat in een drukke zaal met veel mensen of naar een bioscoop met harde muziek, kun je misschien oordopjes indoen.
    • Vertel aan iemand bij wie jij je fijn voelt over wat jouw oren allemaal horen. Dat kan opluchten.

 

  • Wat kun je doen als je snel overprikkeld bent in je mond of moeite hebt met eten?
    • Als je het eten vies vindt kun je kleine slokjes water tussendoor nemen. Dan voelt het net of je mond tussendoor schoon gespoeld wordt. Ook eten glijdt het eten dan makkelijker in je keel.
    • Als je een vieze smaak in je mond krijgt als je iets spannends gaat doen, kun je misschien een minipepermuntje in je mond stoppen. Dat smaakt lekker fris.

 

  • Wat kun je doen als je snel overprikkeld raakt met je neus?
    • Als je iets echt vindt stinken in huis of de klas kun je vriendelijk aan je ouders of leerkracht vragen of dit weg mag. Leg uit waarom je het vindt stinken en daar erg veel last van hebt.
    • Als je ergens heen moet waar het niet lekker vindt ruiken, kun je bijvoorbeeld een luchtje op je hand smeren dat jij wel prettig vindt ruiken. Als je daar bent en je merkt dat je last krijgt van het geurtje, ruik je snel aan je eigen hand. Dat leidt mooi af en niemand heeft het in de gaten. Of doe een luchtje op een sjaal die je omdoet. Of je neemt een knuffel mee.
    • Meestal ruikt die naar je eigen luchtje en dat geeft een prettig gevoel.

 

  • Wat kun je doen als je huid snel geïrriteerd is?
    • Als je snel last hebt van etiketjes in kleding, vraag aan je ouders of zij deze er voor je uit willen knippen.
    • Ontdek welke stof lekker zit, bijvoorbeeld wol of katoen. Dan kun je hier rekening mee houden als je nieuwe kleren koopt.

HSP

Hooggevoelige kinderen

In vrijwel iedere klas zitten één of meer hooggevoelige of hoogsensitieve kinderen.
Uit onderzoek van LiHSK blijkt dat er een kans van slechts 11 % is dat bij gedrag van een kind in de klas wordt gedacht aan hooggevoeligheid.

Omdat er nog veel onbekendheid is bij leerkrachten heb ik speciaal voor leerkrachten en ouders van hooggevoelige kinderen een informatieve website gemaakt.

Je kunt hier de volgende informatie vinden:

  • Informatie over HSP
    HSP is iets waarmee je geboren wordt. Hoe anderen je behandelen,zal bepalen of jij er goed mee leert http://mcdeweerd.com/praktijkdevlinder/hsp/hsp-informatie/omgaan. Hier meer informatie over HSP voor ouders en school
  • Kenmerken van HSP
    Bij HSP-kinderen herkennen we kenmerken uit alle vier de categorieën.  De kenmerken staan in relatie tot elkaar en hebben vooral betekenis in onderlinge samenhang.
  • Vragenlijst voor ouders over HSP
    Is het kind hoogsensitief? Op deze pagina vind je de HSP Vragenlijst voor ouders.
  • Informatie voor ouders
    Het opvoeden van hooggevoelige kinderen vraagt om een aantal aandachtspunten.
  • Informatie voor leerkrachten
    Aandachtspunten en tips voor leerkrachten van hooggevoelige kinderen
  • Informatie voor kinderen
    Als je hooggevoelig bent, neem je veel waar. Je hebt meer tijd en rust nodig om deze indrukken te verwerken. Hier vind je tips om ze beter te kunnen verwerken.
  • Overprikkeld raken en wat dan?
    Wanneer er gedurende een langere tijd of op een hogere frequentie prikkels blijven binnenkomen raken zij overprikkeld.Hier enkele tips voor thuis en in de klas
  • Yoga in de klas
    Yoga kan op een school gegeven worden. Het is ook mogelijk om bepaalde yogaoefeningen of yogaspelen te verwerken in een gymles.Het kan zelfs gewoon in de klas.
  • Meditaties en visualisaties
    Meditatie of visualisatie is een manier waarop je kunt ontspannen. Om te leren om je te ontspannen is iets wat vaak niet zomaar vanzelfsprekend is.
  • Mandala’s kleuren
    Het helpt kinderen hun energie te bundelen. Ze worden rustiger, werken ontspannen en kunnen zich beter verdiepen in een activiteit. Kleurgebruik kan betekenisvol zijn. Nieuwsgierig? Klik dan hier
  • Braingym
    Brain-gym zijn bewegingsoefeningen die de communicatie tussen beide hersenhelften bevordert. Storingen van deze communicatie kunnen problemen geven bij het leren en het concentreren. De Brain-Gym bewegingen zijn een natuurlijk en gezond alternatief voor spanning.

 

Interessante boeken over HSP: